ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΘΡΥΛΟΙ-ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Η αρπαγή της Ευρώπης

Posted on

κατά την Ελληνική και Κρητική μυθολογία

Europe-Sparta

Από τα βάθη της προϊστορίας αντλεί τις ρίζες της η Ελληνική και Κρητική Μυθολογία. Η Μυθολογία, που κρύβει θησαυρούς πανάρχαιων γεγονότων, της κοσμικής γνώσης, που αφορούν την προέλευση και τη μοίρα της ανθρωπότητας είναι μια ζωντανή ρίζα νοημάτων και πληροφοριών.

Η εξιστόρηση των κατορθωμάτων των Θεών, αλλά των άθλων κοινών ανθρώπων, που ο λαϊκός θαυμασμός τους έκανε ήρωες, αποτέλεσαν τη βάση της Ελληνικής Μυθολογίας, ενώ η «Θεογονία» αποτέλεσε το πρωταρχικό στάδιο, της θεμελίωσης της θρησκείας στις ανθρώπινες κοινωνίες.

Εκεί όπου υπάρχουν μακρινές και άγραφες αλήθειες, ο χρόνος τις μεταπλάθει σε μύθους. Οι πρόγονοί μας αναγκάστηκαν για να διασώσουν αυτές τις γνώσεις και τα αληθινά γεγονότα, συχνά αυτά που δεν μπορούσαν να εξηγήσουν, τα τοποθέτησαν μέσα σε μύθους με διάφορους συμβολισμούς και αλληγορίες. Θα δεχτούμε λοιπόν το μύθο σαν ένα είδος αφηγήσεως που εξηγεί την παλαιότερη τάξη του κόσμου.

Για παράδειγμα, ο Ευήμερος, συγγραφέας (330-240 π.Χ.), έλεγε ότι ο μύθος είναι η ιστορία μεταμορφωμένη, ενώ ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι οι προπάτορές μας διαφύλαξαν τις παραδόσεις και τα πραγματικά γεγονότα, αυτά που έπρεπε να μάθουν οι άνθρωποι ως κληροδότημα σε κάθε γενιά, μέσα από τη μορφή του μύθου.

Σχετικά με το γοητευτικό μύθο της ΑΡΠΑΓΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ από το Δία, θα ανατρέξουμε στον Ησίοδο που πρώτος αναφέρει το όνομα «Ευρώπη» στη «Θεογονία» του. Παραδέχεται λοιπόν την Ευρώπη σαν κόρη του Ωκεανού και της Τηθύος, με αδελφή τη Θράκη και ετεροθαλείς αδελφές την Ασία και τη Λιβύη (Αφρική).

Κατ’άλλη εκδοχή η Ευρώπη θεωρείται κόρη του βασιλιά της Τύρου (Φοινίκης), Αγήνορα (εγγονό της Ιούς που καταγόταν από το Άργος ή Φοίνικα και της Τηλέφασσας.

Αλλά και στα σχόλια της Ιλιάδας (Ξ, 321) αναφέρεται η περιπέτεια της κόρης του Αγήνορα. Η Ευρώπη η πλατυμέτωπη, ζούσε ήσυχα στα πατρικά παλάτια και χαιρόταν την αγάπη των δικών της, καθώς ήταν μοναχοκόρη μεταξύ τεσσάρων αδελφών, του Κάδμου, του Κίλικα, του Σαρπηδώνα και του Θάσου.

Ένα βράδυ, τότε που ακόμη επισκέπτονταν τους ανθρώπους οι άγγελοι και υπήρχαν τα προφητικά οράματα, η νεαρά κόρη, είδε ένα όνειρο πολύ σημαδιακό. Δύο γυναίκες, που η μία της φαινόταν γνωστή γιατί φορούσε ρούχα της περιοχής και η άλλη με ξένη ενδυμασία που δεν την είχε ξαναδεί, τσακωνόντουσαν έντονα ποια θα την πάρει μαζί της. Όταν λοιπόν τις ρώτησε ποιο είναι το όνομά τους, η μία είπε ότι την λένε Ανατολή και η άλλη Δύση. Στο διαπληκτισμό αυτό τελικά την Ευρώπη κέρδισε η Δύση, κι από τότε, όπως ξέρουμε της ανήκει. Το όραμα την συγκλόνισε και άρχισε να σκέπτεται ποιος απ’τους ουράνιους θεούς της έστειλε αυτό το συμβολικό όνειρο και ποια ήταν η ερμηνεία του. Πέρασε ο καιρός και το όνειρο άρχισε να ξεθωριάζει, μέσα στην ήρεμη καθημερινή ζωή της ατέλειωτης άνοιξης των κάμπων της Φοινίκης.

Η πριγκιποπούλα μια μέρα λουσμένη από τον ήλιο και τους ανθούς, πήγε μαζί με τις φίλες της να μαζέψουν λουλούδια. Εκεί κοντά τους έβοσκαν και τα κοπάδια του βασιλιά-πατέρα Αγήνορα.

Καθώς έπαιζε, λοιπόν, ανέμελη, χόρευε και τραγουδούσε η πανέμορφη Ευρώπη, στεφανωμένη με αγριολούλουδα, την είδε από ψηλά ο Ζευς και τον εντυπωσίασε η ομορφιά της. Την ερωτεύτηκε…κεραυνοβόλα κι αποφάσισε να την κατακτήσει. Μεταμορφώθηκε σ’ένα λευκόχρυσο ταύρο, που την πλησίασε ήρεμα και με πολλή πραότητα και μουγκάνιζε μουσικά.

Ο λευκόξανθος ταύρος πλησίασε την πανέμορφη κόρη και γονάτισε στα πόδια της. Ήρεμος και γοητευτικός, όπως τον περιγράφει το ποίημα του Μόσχου (Έλλην ποιητής της Αλεξάνδρειας στα μέσα του 2ου αι. π.Χ.) «μειλίχιο εμηκήσατο». Αλλά τι ταύρος ήταν αυτός, δεν έμοιαζε με τους άλλους ούτε στο ανάστημα ούτε στη διάπλασή του, γιατί είχε κάτι ξεχωριστό, είχε θεϊκή μεγαλοπρέπεια. Τα μάτια του άστραφταν γεμάτα ερωτισμό, ακόμα και τα κέρατά του ήταν μικρά και κομψά, σαν να ήταν τορνεμένα από χέρι καλλιτέχνη, ενώ ανάμεσά του έλαμπε ένα σχήμα που θύμιζε αστέρι.

Η Ευρώπη ξεγελάστηκε από την ομορφιά και τη γαλήνη του ζώου, το χάιδεψε και το στόλισε με λουλούδια και κάθισε στη ράχη του. Τότε ο ταυρόμορφος Δίας, καθώς τώρα πια είχε επάνω του αυτό που ήθελε, αναπήδησε στα πόδια του και προχώρησε σιγά-σιγά, χωρίς όμως να μπορούν να τους προφτάσουν οι συντρόφισσές της. Όταν όμως είδε μπροστά του την ανοιχτή θάλασσα, που ήταν το γαλάζιο μας Αιγαίο, ανέπτυξε ταχύτητα και μ’ένα πήδημα βρέθηκε στο πέλαγος, με το πολύτιμο φορτίο.

Άρχισε λοιπόν να διασχίζει την «πολύφλοισβο» και «ηχήεσσα», πάντα με την Ευρώπη στη ράχη του και με τη συμπαράσταση του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης που με συνοδεία από Τρίτωνες και Νηρηίδες γαλήνευαν τα νερά μέχρι που έφτασαν στην Κρήτη.

Η Ευρώπη κατατρομαγμένη, από το αναπάντεχο ταξίδι άρχισε να καταλαβαίνει ότι υπήρχε θεϊκή εντολή κι ότι δεν θα ξανάβλεπε πια τις όμορφες ακρογιαλιές της Τύρου που ήδη είχαν αρχίσει από πολύ ώρα να χάνονται στον ορίζοντα. Όταν ο Αγήνωρ έμαθε την απαγωγή της κόρης του, απελπισμένος, όπως και η γυναίκα του Τηλέφασσα, έστειλαν τους γιους τους να ψάξουν να βρουν την αδελφή τους ή να μην ξαναγυρίσουν στην πατρική γη.

Τα καράβια ξεκίνησαν αμέσως για μακροχρόνιες αναζητήσεις που απέβησαν άκαρπες. Έτσι αναγκάστηκαν οι τέσσερις γιοι να ιδρύσουν πόλεις και βασίλεια σε διαφορετικούς τόπους. Ο Φοίνιξ εγκαταστάθηκε στη Φοίνικη (Σιδώνα, Τύρο) αφού πέθανε ο πατέρας του, που πήρε τ’όνομά του, το ίδιο έγινε και με τον Κίλικα που ίδρυσε την Κιλικία, ενώ ο Θάσος αποίκησε στη Θάσο.

Ο Κάδμος, αφήνοντας την Τύρο μαζί με τη μητέρα του στην αναζήτηση της Ευρώπης, περιπλανήθηκε για χρόνια και απ’όποια πόλη κι αν περνούσε πρόσφερε θυσίες στους θεούς. Όταν κάποια στιγμή έφτασαν στη Θράκη, η Τηλέφασσα πέθανε από απελπισία για τη χαμένη κόρη της. Τότε ο Κάδμος, ακολουθώντας υπόδειξη του Μαντείου των Δελφών, ίδρυσε τη Θήβα, της οποίας η Ακρόπολη ονομάστηκε από τότε Καδμεία.

Στη συνέχεια, όταν το ζεύγος έφτασε στην Κρήτη, ο ταύρος εξηφανίσθη, διότι ανέβηκε στον ουρανό κι έγινε ο γνωστός αστερισμός στο ζωδιακό κύκλο, που στα σύμβολα και στους χάρτες της ουρανογραφίας παρουσιάζεται μισός διότι το άλλο μισό του είναι βυθισμένο στη θάλασσα.

Κατά το ποίημα όμως του Οράτιου και κατ’άλλους συγγραφείς όταν η νεαρά κόρη άρχισε να κλαίει απελπισμένη που βρέθηκε μόνη σ’ένα ξένο τόπο, παρουσιάστηκε η θεά Αφροδίτη μαζί με τον γιο της τον Έρωτα, και της είπε: «Άφησε τους λυγμούς, διότι επελέγης για μια μεγάλη τύχη. Τώρα είσαι η σύζυγος του ανίκητου Δία. Από σένα ένα μεγάλο μέρος της οικουμένης θα πάρει το όνομά σου».

Κατ’άλλη εκδοχή, η Ευρώπη ρωτάει ποιος τάχα θεός είναι αυτός; Και τότε εκείνος της απάντησε φανερώνοντας ποιος είναι: «Είμαι ο Δίας», της είπε «η Κρήτη σε υποδέχεται τώρα αυτή είναι η δική μου χώρα. Από μένα θα γεννήσεις γιους δοξασμένους που θα βασιλεύσουν σ’όλους τους ανθρώπους».

Τότε ο Δίας πήρε ξανά τη θεϊκή μορφή του και της εξέφρασε το θείο έρωτά του όταν την οδήγησε στο ιερό βουνό Δικταίον Άντρον.

Υπάρχει όμως και η Φαιστός, που στη σπηλιά της ο Δίας, μεταμορφωμένος σε αετό, οδήγησε τη γήινη γυναίκα του. Οπότε ο γοητευτικός αυτός μύθος μας κάνει να σκεφτούμε ότι οι Κρήτες…είναι παιδιά του αετού-Δία. Στη Φαιστό υπήρξε λατρεία συνδεδεμένη με την Ευρώπη όπως μαρτυρούν και τα νομίσματά της με τον Τάλω όπου παρουσιάζεται σαν ένας γυμνός νέος, με φτερά στους ώμους για να περιδιαβαίνει την Κρήτη.

Κατ’άλλη εκδοχή, που θεωρείτε από τους περισσότερους συγγραφείς η πιο ενδεδειγμένη, ήταν η Γόρτυνα όπου καθώς μας αναφέρει ο Στέφανος Βυζάντιος το πανάρχαιο όνομά της ήταν Ελλωτίς. Θεωρείτε λοιπόν ότι ο Πατέρας των θεών και των ανθρώπων οδήγησε την Ευρώπη στην ωραία αυτή πόλη της Κρήτης κοντά σε μια πηγή με κρυσταλλένιο νερό κάτω από ένα πλάτανο. Εκεί έγινε ο Ιερός Γάμος που από την ένωση μαζί της γεννήθηκαν τρις μυθικοί βασιλιάδες, ο θρυλικός Μίνωας, ο γενναίος Σαρπηδώνας και ο δίκαιος Ραδάμανθος που κυβέρνησαν αυτό το νησί, που είναι ο ακραίος φρουρός του Ελληνισμού. Το δέντρο αυτό κατά την παράδοση έμεινε αειθαλές. Ούτε όμως οι Γορτύνιοι ξέχασαν αυτή τη θεϊκή ένωση που έγινε στον τόπο τους. Τα νομίσματα της Γόρτυνας που έχουν βρεθεί και είναι από το 500 π.Χ. φέρουν επί αιώνες παραστάσεις Ευρώπης πάντα πάνω στον ταύρο και με τον Πλάτανο που συνδέεται ο μύθος.

Αργότερα την πάντρεψε ο Δίας με το βασιλιά της Κρήτης Αστέριο. Αυτή την εκδοχή ασπάζονται ο Αισχύλος, Σιμωνίδης, Βακχυλίδης, Οβίδιος κι άλλοι συγγραφείς. Ο Δίας έκανε τρία σπουδαία δώρα στην Ευρώπη. Τον περίφημο γίγαντα Τάλω που ήταν επιφορτισμένος με την τήρηση των νόμων σ’όλο το νησί. Κατά τις μαρτυρίες πολλών συγγραφέων, ήταν χάλκινος και προστάτευε την Κρήτη πετώντας τεράστιους βράχους σ’όποιο πλοίο την πλησίαζε. Τα άλλα δώρα ήταν ένας χρυσός σκύλος που ποτέ δεν έχανε το θήραμά του και μια φαρέτρα της οποίας τα βέλη επιτύγχαναν πάντα το στόχο. Μετά το θάνατο της Ευρώπης, οι Κρήτες τη λάτρεψαν με το όνομα «Ελλωτία», που είναι μία των επικλήσεως του Δία «Έλλωτος». Ο Ηρόδοτος θεωρεί ότι ο Μίνως δεν ήταν μυθικό πρόσωπο αλλά ο πρώτος που βασίλευε στην Κρήτη με σοφία και δικαιοσύνη.

Όσον αφορά το όνομα της Ευρώπης, οι περισσότεροι συγγραφείς θεωρούν υπεύθυνο τον Κάδμο, που έδωσε στην κεντρική Ευρώπη το όνομα της αδελφής του και επικράτησε μέχρι σήμερα σε όλη την ήπειρο.

Τ’όνομά της ετυμολογικά, κατά την επικρατέστερη γνώμη, προέρχεται από τη λέξη «ευρύς» και «όψη» από το ρήμα «ορώ»=βλέπω, δηλ. εκείνη που είχε ευρεία όραση.
Ο ερωτικός και γοητευτικός αυτός μύθος έχει κεντρίσει τη φαντασία πολλών καλλιτεχνών παλαιών και σύγχρονων ζωγράφων, γλυπτών, χαρακτών αλλά και ποιητών και λογοτεχνών που ασχολήθηκαν ποικιλοτρόπως με το θέμα αυτό. Μερικά διαχρονικά έργα ιστορικής περιόδου είναι η μετόπη του Ναού του Σελινούντος περί το 625 π.Χ. και η παράσταση στον θησαυρό των Συκυωνίων στους Δελφούς γύρω στο 550 π.Χ. Ένα από τα πιο σημαντικά έργα είναι του χαλκογράφου Πυθαγόρα του οποίου το αντίγραφο, πιστεύεται ότι είναι το σύμπλεγμα που βρέθηκε στην Κρήτη από μάρμαρο και βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο. Περίφημη είναι και η πύλη της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, ανάγλυφο από ελεφαντόδοντο εξάρτημα από έπιπλο.
Ανάμεσα σε αυτούς που επηρεάστηκαν από τον ωραίο αυτό μύθο συγκαταλέγεται ένας πολύ εντυπωσιακός πίνακας του Βερονέχε που βρίσκεται στα ανάκτορα των Δόγηδων, επίσης ο Τισιανός, ο Ρέμπρταντ ενώ ο Τσελλίνι φιλοτέχνησε ορειχάλκινο σύμπλεγμα θαυμάσιας τέχνης που βρίσκεται στη Ρώμη. Αλλά και από το 1610 που ο Γαλιλαίος ανακάλυψε τον δορυφόρο του Διός, η Ευρώπη εγκαταστάθηκε στον ουρανό και έγινε αστέρι.

Το θέμα είναι δημοφιλές και επί των ημερών μας. Το 1978-79 έγινε ένας διαγωνισμός για τη διακόσμηση του συνοριακού περάσματος που βρίσκεται στο Βερολίνο. Ο Grotzke κέρδισε για τη μακέτα του «Η Ευρώπη στην πλάτη του ταύρου, ενώ κάνει άσκηση ισορροπίας πάνω στο τείχος».

Ήταν μια πολιτική αλληγορία που συνέδεσε τον αρχαίο μύθο με τη σημερινή πραγματικότητα, μέσα στο όραμα για την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής ιδέας. Συναισθηματικά για την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνηγόρησαν και οι πρόγονοί μας οι οποίοι έδωσαν ακόμη και το ίδιο το όνομά της μέσω της Κρήτης.

Επιμέλεια: Γ. Καρβουνάκης

Όμορφες μαντινάδες του τόπου μας

Posted on Updated on

Χαίρομαι που είμαι κρητικός και όπου βρεθώ το λέω
με μαντινάδες τραγουδώ με μαντινάδες κλαίω.

Όλη την ομορφιά της Γης η Κρήτη έχει πάρει,
γι’ αυτό είναι και πιο όμορφο το κρητικό φεγγάρι.
Η Κρήτη πάντα ΄χει διαφορά από τους άλλους τόπους
γιατί ΄χει αντάρτικες ψυχές και κουζουλούς ανθρώπους.

Tην Kρήτη τη φωνάζουνε όλοι λεβαντογέννα,
μα γω λεβάντισσα θα πω τη μάνα που σε γέννα.

Να μπόραγα να αγόραζα μια μέρα τον πλανήτη,
να του αλλάξω τ’ όνομα να τονε βγάλω ΚΡΗΤΗ.

Όποιος χορεύει και γλεντά και τη ρακή την πίνει,
δε θέλει καρδιοτόνωση, δε θέλει πενικιλίνη.

Όποιος δε χορεύει και δε γλεντά και τη ρακή δεν πίνει,
ίντα τη θέλει τη ζωή να τονε βασανίζει.

Τραγούδι κάνει ο Κρητικός κάθε χαρά και πόνο,
και λέει ό,τι αισθάνεται με μαντινάδες μόνο.

Χίλια καλώς ορίσανε οι φίλοι οι γι εδικοί μας
και αν δεν χωρούν στο σπίτι μας, πάνω στη κεφαλή μας.

Αντιλαλούνε τα Σφακιά, φωνάζει ο Ψηλορείτης,
“μεριάστε χώρες και λαοί, να μπει μπροστά η Κρήτη.

Τη λευτεριά ρωτήσανε ποιας μάνας είναι γέννα
και είπε πως τη γέννησε το Κρητικό το αίμα.

Χανιώτικες μαδάρες μου, κορφή του Ψηλορείτη
και Λασιθιώτικα βουνά, γεια σου παντέρμη Κρήτη.

Τα κρητικά τα χώματα όπου και να τα σκάψεις
αίμα ηρώων θε να βρεις κόκαλα θα ξεθάψεις.

Κρήτη με τσ’ ανδρειωμένους σου κανένα μη φοβάσαι
κι ανάμεσα στη θάλασσα ήσυχη να κοιμάσαι.

Κρήτη την ιστορία σου, όποιος τηνε διαβάσει
αν είναι φίλος θα χαρεί, αν είναι εχθρός θα σκάσει.

Κρήτη θα πει παλικαριά, θα πει λεβεντοσύνη
Κρήτη θα πει φιλότιμο, αγάπη και γαλήνη.

Κρήτη θα πει επανάσταση Με μάχες και αγώνες
Κι αντίσταση για λεφτεριά Σε όλους τους αιώνες.

Η Κρήτη δεν είναι μόνο όραμα δεν είν΄ μόνο πατρίδα
είναι σαν το συναίσθημα που φέρνει την ελπίδα.

Οι Ολυμπιακοί αγώνες κι οι Δελφοί , κι η Εθνική πορεία
από τση Κρήτης το νησί, έχουν αφετηρία.

Kρήτη η μάνα των σοφών και χώρα των αρχαίων
γεννήτρα των παλικαριών και των καπεταναίων.

Κρήτη πατρίς του Μίνωα του Βενιζέλου η μάνα
Χωρίς σε σένα δεν κτυπά της λευτεριάς καμπάνα.

ΚΡΗΤΗ νά’σαι περίφανη για όλα τα παιδιά σου
γιατί μακριά σου όπου ζουν δοξάζουν το όνομά σου.

Χαίρομαι που είμαι Κρητικός κι όπου σταθώ το λέω
με μαντινάδες τραγουδώ με μαντινάδες κλαίω.

Για σένα Κρήτη μου γλυκιά έχω μεγάλο πόνο
γι’αυτό σε επισκέφτομαι πολλές φορές τον χρόνο.

Εγίνηκε διαγωνισμός και βγάλανε την Κρήτη
πως είναι το ομορφότερο νησί εις τον πλανήτη.

Σαν πας στην Κρήτη φίλε μου χαιρέτα μου την Κρήτη
χαιρέτα μου και το βουνό που λένε Ψηλορείτη.

Οι μαντινάδες τό’χουνε να σέρνει η μια την άλλη
κι’ανάθεμα τον άνθρωπο απού θα κακοβάλει.

ΚΡΗΤΗ μου κόρη του γλεντιού και του πολέμου μάνα
για σένα πάντα θα κτυπά της δόξας η καμπάνα.

Δεν θέλω ανθρώπου το κακό μα και στο δίκιο μου επάνω
και με τον ίδιο τον θεό αν χρειαστεί τα βάνω.

Έλα στον Σύλλογο όταν θες και εγώ θα σε κονέψω
και πες μου ήντα θες να φας να σου το μαγειρέψω.

Φιλοξενία Κρητική δεν βρίσκεις όπου κι όπου
είναι παράδοση κι αυτή του ειδικού μας τόπου.

Ξένο να δω στην πόρτα μου περαστικό ζητιάνο
η Κρήτη με δασκάλεψε το χρέος μου να κάνω.

Με λόγια μ’έργα μ’ανθρωπιά σ’Ανατολή και Δύση
ο ΚΡΗΤΙΚΟΣ στον Σύλλογο θα σε φιλοξενήσει.

Τούτη η ζωή είναι ψεύτικη κι όποιος την νιώσει μόνο
γλεντά με κάθε του χαρά γλεντά και με τον πόνο.

Χωρίς να βρέξει ο ποταμός νερό δεν κατεβάζει
κι ο καθαείς μιαν αφορμή έχει κι αναστενάζει.

Πέτε μου έναν άνθρωπο που τά’χει λύσει όλα
γιατί εγώ δεν ‘λυσα μα δεν με γνοιάζει κιόλα.

Μάνα μια λέξη ιερή που μόνο αγάπη δίνει
στα τέσσερά τσι γράμματα τον κόσμο όλο κλείνει.

Πατέρα όπου δούλευες εμείς ν’αναθραφούμε
τσι ωραιότερες στιγμές εσένα τσι χρωστούμε.

Μέσα στις φλέβες σου κυλά της Κρήτης μας το αίμα
και είσαι εσύ πιο Κρητικός ακόμα κι’από μένα.

Δεν θέλει η φιλιά πολύ για να γενεί μεγάλη
μόνο συμπόνια σεβασμό κι’αγάπη ένα ψυχάλη.

Φάρμακο είναι η ρακί κι’όποιος μπορεί να πίνει
που ρίχνει και την πίεση και την χοληστερίνη.

Όποιος την πίνει την ρακί που βγαίνει απ’το καζάνι
τα 90 τα πατεί τα 100 τα πιάνει.

Μύθος – Το όνομα της Κρήτης

Posted on

Κρήτη ονομαζόταν μία από τις νύμφες των Εσπερίδων και, σύμφωνα με τη μυθολογία, από τη νύμφη αυτή πήρε το όνομά του και το νησί. Σύμφωνα με άλλο μύθο, Κρήτη ήταν το όνομα της γυναίκας του Άμμωνα, θεού της Αιγύπτου, ο οποίος έφυγε από τη χώρα του, γιατί είχε πέσει σιτοδεία, και πήγε στην Κρήτη. Εκεί ίδρυσε το νέο του βασίλειο, στο οποίο έδωσε το όνομα της γυναίκας του. Άλλοι, πάλι λένε ότι η Κρήτη πήρε το όνομά της από τον Κρη, που ήταν γιος του Δία και της νύμφης Ιδαίας.
Η Κρήτη πάντως, σύμφωνα με τη μυθολογία, είναι πατρίδα του Δία. Όταν γεννήθηκε, η μητέρα του, η Ρέα, τον έκρυψε σε μία σπηλιά για να τον γλιτώσει από τον πατέρα του, τον Κρόνο, που είχε τη μανία να τρώει τα παιδιά του. Εκεί τον ανέθρεψαν οι νύμφες της Δίκτης, ενώ τα παλικάρια της Κρήτης, οι Κουρήτες, έκαναν θόρυβο χτυπώντας τις ασπίδες τους για να μην ακούγονται τα κλάματα του μωρού και τ’ ακούσει ο Κρόνος. Όταν ο Δίας, μεγάλος πια, απήγαγε την Ευρώπη από τη Φοινίκη με μορφή ταύρου, την έφερε στην Κρήτη. Εκεί η Ευρώπη γέννησε τους τρεις γιους του Δία: το Μίνωα, το Ροδάμανδη και το Σαρπηδόνα.